Takip uygulamaları (stalkerware) nedir, nasıl bulunur?
Stalkerware; bir kişinin telefonuna, çoğu zaman eşi, partneri ya da yakın çevresinden biri tarafından gizlice kurulan ve mesajlarını, konumunu, aramalarını ve fotoğraflarını izleyen ticari yazılımlardır. “Ebeveyn denetimi” ya da “çalışan takibi” adıyla satılırlar; ancak yetişkin birine rızası olmadan kurulduklarında ciddi bir mahremiyet ihlali ve suç olabilirler.
Kısaca
Stalkerware neredeyse her zaman telefona fiziksel erişim gerektirir. Uluslararası Stalkerware’e Karşı Koalisyon’un (Coalition Against Stalkerware) vurguladığı gibi en güçlü belirti çoğu zaman teknik değildir: izleyen kişinin bilmemesi gereken şeyleri bilmesidir.
Neleri izleyebilir?
| Veri | Nasıl? |
|---|---|
| Mesajlar (WhatsApp, SMS, Instagram…) | Bildirim erişimi ve ekran okuma (erişilebilirlik) ile |
| Konum geçmişi | Sürekli konum izni ile |
| Arama kayıtları ve bazen ses kaydı | Telefon ve mikrofon izinleri ile |
| Fotoğraflar ve dosyalar | Depolama izni ile |
| Tarama geçmişi ve yazılan metin | Klavye ya da erişilebilirlik izni ile |
Nasıl fark edilir?
- Partneriniz ya da yakınınız yalnızca telefonunuzda konuştuğunuz şeyleri biliyor.
- Telefonunuz kısa süreliğine de olsa birinin elinde kaldı ya da size “kurulmuş” bir telefon verildi.
- Android’de tanımadığınız erişilebilirlik hizmeti, bildirim erişimi ya da cihaz yöneticisi var.
- “Bilinmeyen kaynaklardan yükleme” izni sizin açmadığınız hâlde açık.
- Pil, ısınma ve veri kullanımında açıklanamayan artış.
Bulduğunuzda ne yapmalısınız?
Stalkerware vakaları teknik olduğu kadar kişisel güvenlik meselesidir. Uygulamayı kaldırmak, izleyen kişiye anında “bağlantı kesildi” bilgisi gidebilir ve bu, bazı ilişkilerde riski artırabilir.
- Güvenliğinizi değerlendirin: Şiddet ya da tehdit riski varsa önce güvenli bir plan yapın. Acil durumda 155 ya da 112; destek için ALO 183.
- Kayıt alın: Uygulama adı, izinleri ve kurulum bilgilerinin ekran görüntüleri, hukuki süreçte delil olabilir.
- Temiz bir cihazdan hesaplarınızı güvenceye alın: Şifreler, iki adımlı doğrulama, kurtarma e-postası ve telefonu.
- Kaldırmayı planlı yapın: Doğru sırayla, gerekirse uzman eşliğinde. Bkz. casus yazılım nasıl silinir?